|
|
|
|
TEMEL DİZ MUAYENESİ
I- PATELLOFEMORAL DEĞERLENDİRME
1. Quadriceps değerlendirmesi
a) Atrofi;
b) Vastus medialis; Vastus medialis patello-femoral eklem sorunlarında en önemli faktörlerden biridir. Vastus medialis atrofisi, özellikle de vastus lateralis kuvvetli iken atrofisi ön diz ağrılarında belirleyici bir faktördür.
2. Gözlem
a) Patella pozisyonu
1. luksasyon- subluksasyon
2. patella alta
b) Predispozan bacak anatomisi
1. genu recurvatum
2. "Q " açısı; SİAS-patella ortası ile patellar tendon arasındaki açıdır ve normalde 6 derece civarındadır. Artışı recurrent patella dislokasyonu ve ön diz ağrısına predispozan faktördür
3. Patellofemoral öğütme testi
Patello-femoral eklem sorunlarında en değerli muayene bulgularından biridir. Hassasiyet pozitif bulgu gösterir. Krepitesyon ağrı yoksa testte anlamlı değildir.
4. Patellofemoral krepitasyon, klik
Hastalar en büyük sıklıkla bu yakınma nedeniyle başvurabilir. Muayenede avuç içi patella üzerne konlarak dize pasif flex-extansiyon yaptırılır. Patellofemoral kondropatilerde kendine has bir krepitesyon alınır. Patellofemoral instabilitelerde ise yerine oturma-yerinden kayma kliği hissedilebilir.
5. Lateral patellofemoral hassasiyet
Patellofemoral eklem lateralinin muayenesi için patellayı mümkün olduğunca laterale çekerek patellar faseti, mediale iterek femoral eklem yüzü hassasiyeti araştırılır. Hassasiyet patellar lateral tilt, ELPS ve subluksasyon da görülen lateral faset kondropatisi için tipik bir muayene bulgusudur.
6. Medial patellofemoral hassasiyet
Plika bandı ve medial femoral yüzeyindeki hassasiyet medial plika sendromu açısından uyarıcı olabilir.
7. Dinamik patellofemoral muayene
a) Patellar luksasyonun izlenmesi; Diz önce pasif sonra aktif fleksiyon- ekstansiyon hareketleri sırasında izlenir. Habitüel olgularda patellanın luksasyonu ve redüksiyonu izlenebilir. Burada önemli olan patellanın hangi pozisyonda lukse olduğudur. Fleksiyonda luksasyon tipik bir habitüel patella luksasyonu bulgusuyken, ekstansiyonda luksasyon gergin lateral retinakulma bağlı olabilir.
b) Apprehensiyon testleri; Diz ekstansiyonda ve patella elle dışa bastırılmış durumda dize fleksiyon yaptırıldığında hastanın bir anda hareketi kesmesi pozitif korku testi olarak adlandırılır. Recurrent luksasyonlarda önemli bir bulgudur.
II- İNSTABİLİTE DEĞERLENDİRMESİ
1. Medial kollateral ligament
a) MCL üzerinde hassasiyet
b) Ekstansiyonda valgus stres testi ; Hafif açılma grade III- IV MCL hasarını gösterir. Fazla açılıyorsa birlikte ACL lezyonu da olabilir. Açılmadan hassasiyet Grade I-II hasarını gösterir.
c) 30 derece fleksiyon-İR valgus stres testi ; Diğer dize göre fazla açılma grade I-II Hasarı gösterir.
(Grade saptamak fizik muayene tek başına yeterli değildir. Radyolojik destek gerekir. Diz ileri derecede hassas ise genel anestezi altında muayene tekrarlanmalıdır)
2. Lateral kollateral ligaman
a) LCL üzerinde hassasiyet
b) Ekstansiyonda varus stres testi ; Diğer dizle karşılaştırın
c) 30 derece fleksiyon-İR varus stres testi ; Diğer dizle karşılaştırın. Her iki muayenede de eşit dereceli açılma varsa PCL in de yaralandığı düşünülmelidir.
(Diz ileri derecede hassas ise genel anestezi altında muayene tekrarlanmalıdır)
3. Anterior cruciate ligaman
a) Öne çekmece testi ; Ayak nötralde, diz 90 ve 70 derecede ayrı ayrı her iki dizi muayene edin. 1.5 cm üzeri fark kesin yırtık gösterir.
b) Lachman testi ; İki diz arasındaki fark önemli
c) Lachman testinde bloklanma; Lachman testi sertçe yapıldığında tibial plato ile femoral kondilin çarpması ile oluşan ses ACL in sağlam olduğunu gösterir.
4. Rotasyonel instabilite
a) External rotasyonda öne çekmece testi ; Öne çekmece testi ayak 15 derece eksternal rotasyonda (+) lik antero-medial instabilite ( ACL+MCL) bulgusudur.
b) İnternal rotasyonda öne çekmece testi ; Öne çekmece testi ayak 15 derece internal rotasyonda (+) lik antero-lateral instabilite ( ACL+LCL-PCL)) bulgusudur.
c) Pivot shift testi ; Dize valgus, crurise internal rotasyon verilerek diz fleksiyondan ekstansiyona getirilir. Dizin anteriora bir klik ile luksasyonu (+) olarak değerlendirilir. Biz ACL rekonstriksiyonu kararı için en değerli test olduğunu düşünüyoruz. Bazen ACL koptuktan sonra PCL ye yapışır. Bu durumda anterior çekmece veya lachman testi (-) iken Pivot shift (+) tir. İsole veya kombine ACL yırtıklarında (+) olabilir.
5. Posterior cruciate ligaman
a) Yerçekimi testi ( gravity test) ; Hasta iyice gevşemişken tibia posteriora deplase olur. Anteriordan tibiaya baskı uygulanarak posterior deplasman belirginleştirilir. Hasta aktif olarak topuğunu kaldırdığında posterior deplasman kaybolur.
b) Posterior çekmece testi ; Hasta iyice gevşemişken tibia posteriora deplase olur. Anteriordan tibiaya baskı uygulanarak posterior deplasman belirginleştirilir.
6. Postero-lateral köşe
İnternal rotasyonda posterior çekmece testi ; Crurise 15-20 derece internal rotasyonda posteriora deplasman posterolateral köşe yetmezliğini düşündürür.
III- MENİNSKÜS VE KARTİLAJ DEĞERLENDİRMESİ
Menisküs ve femoral kondillerdeki kıkırdak patolojileri sıklıkla birbirleriyle karışır. Aşağıdaki testlerin (+) liği bu iki patolojiden biri veya her ikisine bağlı olabilir. Bu iki patolojinin birbirinden ayrılması genellikle MRG gerektirir. Bazen MRG de kıkırdak patolojilerindeki sensivitesinin düşük olması nedeniyle ayırımda yeterli olmayabilir. Bu nedenle ortopedist artroskopi sırasında her iki patolojiye birden müdahale etme hazırlığında olmalıdır.
a) Medial-lateral eklem aralığında hassasiyet ; Oldukça değerli bir uyarıcı bulgudur.
b) Rotasyon testi ; Diz 90 derece fleksiyonda yapılır. Sensivitesi düşük ama spesivitesi yüksektir.
c) Medial Mc Murray testi ; Krurise eksternal rotasyon-abduksiyon verilirken diz fleksiyondan ekstansiyona getirilirken klik ve/veya keskin ağrı aranır.
d) Lateral Mc Murray testi; Krurise internal rotasyon-adduksiyon verilirken diz fleksiyondan ekstansiyona getirilirken klik ve/veya keskin ağrı aranır.
e) Apley testi ; Hasta prone pozisyonda ayak eksternal rotasyon-diz fleksiyon dan ayak internal rotasyon- diz ekstansiyona alınırken keskin ağrı aranır
f) Menisküs öğütme testi ; Eksternal rotasyonda öğütme ile medial, internal rotasyonda lateral menisküs patolojisi aranır.
|
|
|
